X
تبلیغات
تصاویر زیباسازی نایت اسکین


تصاویر زیباسازی نایت اسکین
تصاویر زیباسازی نایت اسکین
طراحی محوطه و فضای سبز - 21- معرفی گیاهان برای فضای سبز
کاربردهای گیاهان در طراحی فضای سبز و ایجاد محوطه فضای سبز
چکیده

در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد، بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دو چندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با وارد کردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد. کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان آشنایی و افزایش آگاهیهای اجتماعی، نسبت به گیاهان دارویی را فراهم می کند. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای گیاهان دارویی قبل از آیش است. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند. برخی گیاهان دارویی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، قلیایی بودن خاک، تشعشع شدید خورشید، شرایط ماندابی، هرس شدید و ...هستند.

واژگان کلیدی: فضای سبز، گیاهان دارویی، سازگاری

مقدمه

منظور از فضای سبز شهری، نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش های گیاهی انسان ساخت است که هم واجد بازدهی اجتماعی و هم واجد بازدهی اکولوژیک باشند. فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در بر گیرنده بخشی از سیمای شهر است که از انواع پوشش های گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کنار کالبد بی جان شهر، تعیین کننده ساخت مرفولوژیک شهر است. بنابراین دارایی سبز یک شهر، صرف نظر از فضای سبزی که توسط شهرداری اداره می شود، از مجموع فضای سبز خصوصی، فضای کوچک دارای گیاهان خودروی و زمین های متعلق به دولت تشکیل می شود. رشد صنعت و افزایش جمعیت در شهرها، به ساخت و سازهای سودگرایانه منجر شده است. این ساخت و سازها به مسائل و تامین حداقل نور و هوا در مناطق شهری توجهی نداشته است. از سوی دیگر، ضرورت ایجاد کاربری های جدید شهری، برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون و اسکان جمعیت به تدریج باعث کاهش سهم فضای سبز و باغهای شهری شده است و در نتیجه موجب آلودگی محیط زیست شده است. فضاهای سبز شهری به عنوان ریه های تنفسی شهرها به شمار می روند و در شهرها افزون بر عمل کرد های زیبایی شناختی، اجتماعی و ساخت کالبدی شهر، روی تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی، لطافت هوا، کاهش آلودگی صوتی، افزایش نفوذ پذیری خاک، کاهش سطح ایستایی، بهبود شرایط بیوکلماتیک در شهر و جذب گرد و غبار تاثیر دارند پوشش گیاهی یک منطقه در حقیقت از یکایک گونه های گیاهی موجود در آن تشکیل شده است. وضعیت آب و هوایی و نوع خاک حدود گونه خاص را تعیین می کند. کیفیت محیط زیست شهری با امکانات و تاسیسات فضای سبز ارتباط مستقیم دارد. در ادوار گذشته در کنار توجه به تفرج روح و زیبایی، جنبه دارویی و اقتصادی کشت گیاهان در فضای سبز و باغها مدنظر بوده و در همه آنها از باغ معلق بابل مربوط به سالهای قبل از میلاد مسیح تا پردیسهای ایرانی مربوط به قرن پنجم میلادی ضمن رعایت جنبه های زینتی و هنری گیاهان کاشته شده، مصارف خوراکی، دارویی، صنعتی، دفع آفات و مانند آن مورد توجه جدی بوده است و در چهارچوب سنت و اصول، هیچ چیز بی مورد و یا تنها برای زیبایی وجود نداشته بلکه آنچه مفید و لازم بوده زیبا عرضه شده است. از جمله گیاهان دارویی که در احداث باغهای عمومی در ایران مورد استفاده قرار گرفته می توان از اقاقیا، بیدمشک، خرزهره، زوفا، سنجد تلخ، ریش بز، بابونه، گل انگشتانه، زرشک، ختمی، گل ساعتی، گل سرخ، گاوزبان، همیشه بهار، گلرنگ، زعفران و مانند آنها نام برد. در کشورهای دیگر گیاهانی مثل پدوفیل و ذغال اخته در فضای سبز کاشته می شده است. معمولا گیاهان دارویی در مدت کوتاهی، سطح خاک را فرا می گیرند و به علت سبزی و کوتاهی شان زیبایی خاصی را پدید می آورند. این گیاهان نسبت به مواد غذایی پر توقع نبوده و آب بسیار زیادی نیاز ندارند. همچنین برخی از آنها در برابر شوری خاک مقاومند و دوام و عمر طولانی و سازگاری و استقامت بالایی دارند.

مزایای استفاده از گیاهان دارویی در فضای سبز

1- افزایش تنوع در فضای سبز: در کشور ایران اقلیمهای متفاوتی وجود دارد بنابراین تنوع گیاهان دارویی آن نیز زیاد است. با توجه به سازگاریها و توانائیهای گیاهان دارویی که مورد اشاره واقع شد، بکارگیری این گونه ها در فضای سبز تنوع گونه ها و اکوتیپ ها (از نظر رنگ، فرم، اندازه و سازگاری) را دوچندان می کند و ضریب اطمینان موفقیت طرح و انعطاف طراحی بیشتر می شود. وجود گیاهان دارویی در فضای سبز نشانه ای از توانایی اقلیمی و احوال فرهنگی منطقه است، در حالیکه استفاده از گونه های انگشت شمار و غیربومی در فضای سبز شکنندگی اکوسیستم های احداثی را بهمراه دارد.

2- حفظ ژرم پلاسم گیاهان دارویی: چنانچه یک جامعه گیاهی به خاطر نجات از خطر انقراض مورد حمایت انسان قرار گیرد ناچار به زندگی در محدوده طراحی شده توسط انسان می شود. این محدوده ها شامل باغهای گیاهشناسی و فضای سبز و در بهترین حالات محیط های طبیعی قرق شده می شود. در این مجموعه ها، حفاظت انسان از گیاهان منجر به حذف پدیده های طبیعی مانند چرا، بیماری و آفت، سیل، آتش سوزی و خشکسالی، رقابت و مانند آن می شود. بنابراین طی نسلهای متوالی ژنهای مفید که عامل دوام موجود در مقابل این شرایط هستند از این نسلها حذف می شود. در مورد گیاهان دارویی، این عمل با برداشت گزینشی گیاهان دارویی سالم و قوی از طبیعت توسط انسان تشدید می گردد و در عوض فراوانی ژنهای غیرمفید که در شرایط طبیعی مرتباً تحت گزینش طبیعی و حذف قرار می گیرند. به نحو چشمگیری افزایش می یابد. به این پدیده رانده شدن ژنتیکی می گویند که هرچه جوامع گیاهی و جانوری محدودتر باشد، این پدیده با شدت بیشتری رخ می دهد. در نتیجه این رخداد علیرغم حفظ فرم ظاهری گونه، توانمندی های آن گونه در مقابل شرایط گزینشگر محیط طبیعی به شدت نقصان می یابد و در صورت راهیابی گونه به محیط طبیعی و یا کاهش حمایت انسان، جاندار به سرعت منقرض می گردد. راه جلوگیری از این خطر، توسعه همه جانبه جوامع گیاهی و جانوری در اقلیم های متنوع است. مروری گذرا بر کل مساحت پارکهای شهری، کمربندهای سبز و پارکهای جنگلی موجود و تنوع اقلیمی کشور نشان می دهد که سطح قابل توجهی از زمینهای قابل کشت در اقلیمهای گوناگون به احداث فضای سبز اختصاص یافته است. با توجه به اینکه برای رسیدن به استانداردهای بین المللی فضای سبز سرانه، به فضای سبزی با چند برابر سطح موجود نیازمندیم، سطح فضای سبز لازم چند برابر خواهد بود و با واردکردن گیاهان دارویی در فهرست گیاهان مناسب برای فضای سبز جامعه گیاهان دارویی گسترش قابل توجهی پیدا می کند که بعلت این گستردگی سطح و اقلیم، تعداد زیادی از عوامل طبیعی اثر خود را بر گیاه اعمال می کنند و علاوه بر آن برداشت از طبیعت هم کاهش می یابد. چنانچه در اثر اقبال عمومی، گیاهان دارویی به فضای سبز مدارس، منازل و داخل آپارتمانها و روی پشت بامها راه یابد، به انقلابی سبز در این زمینه دست خواهیم یافت.

3- جبران بخشی از هزینه ها: اختصاص منابع مرغوب آب و خاک به احداث فضای سبز که بواسطه رشد شهرهای بزرگ در اراضی درجه یک کشاورزی امری غیرقابل اجتناب گردیده است، سطح وسیع و در حال گسترش فضای سبز و هزینه های کاشت و داشت و کادر فنی و اجرایی احداث فضای سبز، بهای سنگینی است که شهروندان برای سلامت خود و محیط زیست باید پرداخت کنند، بهایی که صرفه جویی و گریز از آن، مخارج بهداشتی و هزینه های اجتماعی بسیار بیشتری ببار خواهد آورد. در دید کلان برآورد ارزشهای معنوی زیست محیطی، حفاظتی، تفریحی و مانند آن در فضای سبز نیاز به امکاناتی گسترده و تخصص هایی است که بتوان بر اساس آن به بیان ارزش واقعی پرداخت. این ارزشها برای اکثریت مردم بخوبی ارزش های ریالی قابل لمس نیست. با کشت گیاهان دارویی در فضای سبز بخشی از هزینه های ریالی قابل بازیافت است و با توجه به نزدیکی این مکانها به مراکز صنعتی و تجاری هزینه حمل و نقل نیز کاهش می یابد. نیاز آبی گیاهان بومی معمولاً کمتر از گیاهان غیربومی است که این امر صرفه جویی در مصرف آب آبیاری است. در این مسیر فرصت شغلی ایجاد می شود و داوطلبانی مانند فارغ التحصیلان کشاورزی و منابع طبیعی، محصلین مدارس، بازنشستگان و افراد عادی در قبال درصدی از سود می توانند مراحل دیگری از تولید مانند برداشت، جداسازی و خشک کردن گیاهان دارویی را انجام دهند.

4- تأمین اهداف آموزشی، تحقیقاتی و گردشگری: علیرغم سابقه طولانی استفاده از گیاهان دارویی و وجود انواع گیاهان دارویی در کشور متأسفانه درصد کمی از فرهیختگان جامعه و تحصیلکردگان علوم گیاهی، کشاورزی و منابع طبیعی با این گیاهان آشنا هستند و برای افزایش آگاهیهای اجتماعی، در این زمینه باید آموزش مسئولین و دولتمردان، مردم عادی و تحصیلکردگان از مقاطع دبیرستان تا دانشگاه و حتی متخصصین فضای سبز بصورت عمومی و رایگان صورت گیرد. کاشت گیاهان دارویی در فضای سبز امکان این آموزش را فراهم می کند. در کشورهایی مثل شیلی و هند افزایش نجومی و سالیانه سطح فضای سبز مرهون توجه به آموزش عمومی و مشارکت مردمی است.
در امر پژوهش، گرچه افراد محدودی در امر کشت و کار گیاهان دارویی تخصص دارند، توسعه کمی شناخت گیاهان دارویی قدم گذاری در مراحل بعدی امر پژوهش را ممکن می سازد. اختصاص فضای سبز محیطهای آموزشی به کشت گیاهان دارویی، زمینه برای تحقیق در جنبه های مختلف گیاهان دارویی را ممکن می سازد و سازگاری این گونه ها را معلوم می کند. در شهرهایی که جاذبه های گردشگری دارند، وجود باغهای گیاهشناسی و فضاهای سبز دارای گونه های بومی کشور و گیاهان دارویی تأثیر بسزایی در جذب گردشگران متخصص بدان شهرها دارد.

5- کنترل فرسایش بادی: در مکانهایی که زمین به اختیار و یا از روی اضطرار بصورت آیش رها می شود و زمان آیش با وزش بادهای شدید و یا رواناب ناشی از بارندگی روبروست، یکی از راههای بسیار مؤثر در کنترل فرسایش خاک، بر جای گذاشتن بقایای محصول قبل از آیش است. بقایای محصولاتی مانند کرچک و ماریتیغال که تنها بذر آنها برداشت می شود، برای تأمین این هدف مناسب به نظر می رسد. همچنین استفاده از گیاهان دارویی چندساله مانند زوفا، اسطوخودوس و آویشن می توانند در کنترل فرسایش بسیار مؤثر باشند. بومادران استاندارد تحمل نسبتاً خوبی در مقابل چرای احشام دارد. کاشت گیاهانی مانند سنا، اکاسیا و اکالیپتوس در مجاورت کویر، موانع مناسبی در جلوگیری از پیشروی کویر هستند. خارشتر، کور و هندوانه ابوجهل با شیبهای تند بسیار سازگارند، بنابراین کشت آنها در زمینهای شیب دار می تواند عامل مهمی در حفظ خاک باشد. گیاهان دارویی نظیر اکالیپتوس جهت احداث بادشکن و جلوگیری از فرسایش بادی بسیار مؤثر هستند. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند.

نکات مهم در بکارگیری گیاهان دارویی در احداث فضای سبز
 
الف)سازگاری گیاه: هر گیاه دارای میدان اکولوژی خاصی است. یعنی بهترین میزان رشد آن در شرایط اقلیمی بخصوصی حاصل می شود. بررسی پوشش گیاهی بومی هر منطقه می تواند بعنوان راهنمایی مفید جهت انتخاب گیاهان باشد. گیاهان دارویی ایران بعلت اینکه عملیات اصلاحی روی آنها انجام نشده است. عموماً بصورت توده بومی هستند. بنابراین دامنه سازگاری (میدان اکولوژی) نسبتاً وسیعی دارند. سازگاریهای مطلوب گیاهان دارویی در طراحی فضای سبز شامل موارد ذیل می باشند.

1- تحمل خشکی، شوری و قلیایی بودن خاک: گیاهان دارویی مانند اقاقیا، اکالیپتوس، داتوره، سنجد، رزماری، اسطوخودوس، گل محمدی، کرچک (قرمز) و ختمی دارای حدود تحمل نسبتاً خوبی به شوری، خشکی، و قلیایی بودن خاک هستند.

2- تحمل تشعشع شدید خورشید: گیاهانی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، اقاقیا و مورد در مجاورت سطوح آسفالت و سنگ فرش که انعکاس شدید تابش را باعث می شوند، مقاومت خوبی دارند در حالیکه بسیاری از گیاهان دیگر دچار خورشیدی شدن می شوند که منجر به تجزیه کلروفیل و نهایتاً مرگ گیاه می شود.

3- تحمل شرایط ماندابی: در مناطقی که سطح آب تحت الأرض بالاست گیاهانی مانند اکالیپتوس بخوبی رشد کرده و در کاهش آب تحت الأرض و خشکاندن خاکهای اشباع نقش اساسی دارند. پونه و نعناع از دیگر گیاهان متحمل شرایط ماندابی هستند.

4- تحمل هرس شدید: گیاهانی مانند مورد، رزماری، اسطوخودوس و دارچین براحتی شکل پذیرند و متناسب با هدف و مکان انتخاب شده در فضای سبز قابل شکل دهی هستند.

5- سازگاری با سطوح شیب دار: در شیب های تند بزرگراه ها و یا در پارکهای کوهستانی می توان از گیاهان دارویی مانند کورک، خارشتر، شیرخشت و گونه هایی از جنس علف چای استفاده کرد. همچنین جهت پوشش دیوارهای بتونی که برای مهار شیب ها ساخته می شوند می توان از بنه، زرشک معمولی، گل محمدی، برگ بو و سماق بهره جست.

6- سازگاری با آلودگیهای محیط های شهری و صنعتی: گروهی از گیاهان دارویی در برابر آلودگیهای هوا، گرد و غبار، اشعه ماوراء بنفش و آلودگی صوتی تحمل خوبی از خود نشان می دهند. انواع رز مثل گل محمدی دی اکسید گوگرد (So2) را در نسوج خود تثبیت می کنند. اقاقیا، نمدار و فندق در کاهش شدت آلودگی صوتی بسیار مؤثر است و گل سرخ و داتوره فلوراید اطراف کارخانجات آلومینیم سازی را جذب کرده و نسبت به آن تحمل نشان می دهد. گیاه نمدار (زیرفون) به ازن (O3) متحمل است. گیاه ژینکو نسبت به آلودگی هوا تحمل زیادی دارد.

ب) تأثیر گیاه بر سلامت انسان: توجه به رایحه درمانی و گل درمانی در پزشکی مدرن در پی بررسی ابداعات گذشتگان در این هنر بوسیله تجهیزات پیشرفته امروزی نقش گیاهان در پیشگیری و درمان بیماریهای جسمی و روانی را بیش از پیش نمایان می کند. گیاهانی مانند اکالیپتوس، کاج، انواع بید، افرا و زبان گنجشک با تولید مواد شیمیایی (فیتونسیدها) و انتشار آنها در هوا باعث از بین رفتن قارچها، باکتریها و برخی حشرات مضر و همچنین ایجاد حالت آرامش و خلسه در انسان می شوند. این مواد آلی گاهی ویتامین های جوی نامیده می شوند. گل بابونه، گل محمدی، بیدمشک و سنجد رایحه دل انگیز و آرامبخشی در فضا پراکنده می کنند.

ج)زیبایی گیاه: گیاهان با تنوع در فرم، اندازه و رنگ هر کدام می توانند زیبایی خاصی را باعث شوند. گیاهان دارویی مناسب برای فضای سبز:

1- از نظر دوره رویش: انواع یکساله (بابونه)، دوساله (مغربی) و چندساله (گل گاوزبان و رزماری)

2- از نظر رنگ گل، شاخه و برگ: رنگ گلهای آبی (رزماری، اسطوخودوس)، زرد (مغربی و علف چای)، زرد و نارنجی (گلرنگ، همیشه بهار) سفید، بنفش، صورتی (زوفا، ماریتیغال، گل محمدی) و انواع رنگهای دیگر (ختمی) در بین گیاهان دارویی دیده می شود. از نظر رنگ اندام هوایی، زیتون، بومادران، سانتولینا و اسطوخودوس دارای شاخ و برگ خاکستری هستند، عناب برگهایی به رنگ سبز براق دارد و بومادران استاندارد دارای اندام هوایی به رنگ سبز چمنی است.

3- از نظر اندازه: انواع بوته ای کوتاه (گل گاوزبان، زوفا و علف چای) متوسط (کرچک و گل محمدی) و انواع بلند (عناب، اکالیپتوس، سنجد، سنا، سپستان) و گونه های دارای اندامهای هوایی رونده (توت روباه) هستند. گیاهانی مانند غارگیلاس و خرزهره همیشه سبز است.
د) سهولت کاربرد گیاه: نگهداری و کشت گیاهان مورد استفاده در فضای سبز باید آسان باشد. اکثر گیاهان دارویی براحتی از طریق بذر، قلمه، پیوند، خوابانیدن، ریزوم، غده و مانند آن تکثیر می شوند و در مجموع نسبت به دیگر گیاهان، آفات و بیماریهای کمتری دارند.

انتخاب گونه هاي جديد گیاهی
در انتخاب و بررسي انواع گونه هاي گیاهی جديد موارد ذيل، بايستي مد نظر باشد.

1) سازگاري: سازگاری گونه گیاهی معرفي شده با خصوصيات آب و هوائي منطقه اين امر باعث بالا رفتن قدرت رشد، تکثير و در نهايت بقاي گونه مي گردد.

2) زيبايي و ظاهر آراسته: گونه جديد گياه به نحوي که شکل و ظاهر گياه مناسب محل مورد نظر باشد، که در اين رابطه ديدگاه و نظر کارشناس فضاي سبز از اهميت ويژه اي برخوردار است. عدم استفاده مناسب از يک گونه گياه در محل مورد نظر، باعث کاهش زيبايي محوطه گرديده ضمن آنکه گاهي ممکن است باعث بروز مشکلاتي گردد به عنوان نمونه چنانچه از گياهان انبوه در حواشي معابر و پياده رو استفاده گردد، باعث کاهش ديد رانندگان و ممانعت از توجه آنها به عابرين پياده که در انتظار عبور از خيابان هستند، مي گردد و همين امر باعث بروز حوادثي مي شود.

3) خصوصيات فيزيولوژيک و مرفولوژيک گياه: گاهي صمغ تانن و ساير اسانس هاي موجود در بخش هاي مختلف انواع گياهان باعث وارد گرديدن لطماتي به اقشار مختلف بخصوص کودکان مي گردد زيرا کودکان از روي کنجکاوي و يا بازيهاي کودکانه در تماس با اين پيکره هاي گياهي بوده و حتي بخشي از برگ و غيره را در طي بازيهاي کودکانه تناول مي نمايند که در آنها ايجاد مسموميت مي نمايد، لذا توجه به ايمني اقشار مختلف اين موضوع داراي اهميت بسزائي است.

4) ايجاد آرامش خيال بيننده و جلب متخصص: ايجاد تنوع در فضاي سبز به نحوي که هم باعث آرامش بازديدکنندگان و هم باعث جلب متخصصين و علاقمندان شود و به طور کلي خواسته هاي همه اقشار را تأمين نمايد؛ چه افرادي که جهت فرار از ناملايمات زندگي به دامن طبيعت پناه آوردند و چه آنهايي که در پي يافتن طرحهاي نوين ، الگوبرداری تحقیق و غیره هستند، بسیار حائز اهمیت است.

5) پرهیز از یکنواختی و روی آوردن به استفاده ترکیبی از گونه ها: سالها است که فضای سبز شهری سطح مالامال از درختان صنعتی، جنگلی چون چنار، نارون، زبان گنجشک گردیده است و سالها است که مهمترین پوشش سطح زمین در پارکها، مبادین و بلوارها چمن است، حال آنکه مشخص گردیده است که بیشترین آلرژی از طرف گیاهان فوق حادث می گردد و چمن نیز با توجه به وضعیت خشکسالی ها و کمبود آب و همچنین هزینه های بالای نگهداری، حداقل در پاره ای از مناطق که امکانات و بودجه وسیع و کلان در دسترس نیست، کاملا از چرخه کشت و فضای سبز خارج گردیده است. گرچه اهمیت گیاهان داروئی در بخش پزشکی و داروسازی بر همگان واضح و مشخص ولی استفاده از این گیاه به عنوان گیاهان جدید در فضای سبز دیر زمانی که اهمیت یافته است، اکثر گیاهان مورد نظر جهت کشت در فضای سبز گیاهان همیشه سبز هستند که ظاهر سبز آنها در تمام فصول سال جلوه می نماید. این گیاهان دارای سطح برگ سبز دائمی هستند. برخی از آنها را می توان به طور ترکیبی با سایر گیاهان استفاده نمود و پاره ای از آنها حتی می توانند جایگزین گیاهان پوششی چون چمن گردند.

نتیجه گیری
فضای سبز شهری بر اکولوژی شهری به ویژه اقلیم، هوا، خاک، آب های زیر زمینی و جامعه حیوانی تاثیر می گذارد. مهم ترین اثر فضای سبز در شهرها، کارکردهای زیست محیطی آنهاست که شهرها را به عنوان محیط زیست جامعه انسانی معنی دار کرده است و با آثار سوء گسترش صنعت و کاربرد نادرست تکنولوژی مقابله نموده، سبب افزایش کیفیت زیستی شهرها می شوند. امروزه جامعه شناسان، روان شناسان و پزشکان بر این باورند که فضای سبز افزون بر تامین بهداشت جو و محیط مکانهای مسکونی، نقش مثبتی در سلامتی شهروندان به عهده دارد. شناخت گونه های گیاهی بومی که می توانند در طراحی فضای سبز به کار آیند، با توجه به کمبود آب و کیفیت نامساعد خاک در اکثر نقاط کشور، با استفاده از گونه های بومی به صورت ضرورتی اجتناب ناپذیر در می آید. گياهان و فضاي سبز در روند زندگي انسانها به خصوص هنگام فراغت از کار و تکاپو به دنبال مامني جهت التيام اعصاب و روان انسان، نقش مؤثري دارند و اين نقش در بقاي حيات در کره خاکي با اهميت تر مي گردد. ضرورت ايجاد و حفظ پوشش سبز گياهان يکي از بديهيات زندگي است و مثلث بقا و دوام انسان که شامل آب، هوا و غذا است بدون وجود گياه هيچ گاه تکميل نمي گردد ، زيرا هم تأمين اکسيژن و هم غذاسازي فقط با وجود گياه امکان پذير خواهد بود. با توجه به ضرورت در حيات انساني و از آنجا که انسان موجودي است تنوع طلب، لذا در فضاي سبز شهري علاوه بر ضرورت اهميت و بهاء دادن به درختکاري، ايجاد تنوع هم از ديگر فاکتورهاي مهم به نظر مي رسد استفاده به جا و مناسب از پوشش گياهي، احداث و نگهداري فضاي سبز نياز به تجربه و دانش، تحقيق و تفحص و شناخت نيازهاي گونه هاي گیاهی مختلف دارد، تا رابطه ديرين انسان و طبيعت تقويت شود و انسان بار ديگر با طبيعت فراموش شده آشتي نمايد. در ايجاد تنوع گياهي در فضاي سبز شهري همواره محدوديت هاي هوا و اقليم، خشکي، باد، تابش بيش از حد خورشيد و غيره وجود دارد که همين امر باعث کاهش تنوع مي گردد. در پایان یادآور می شویم تنوع محیط جغرافیایی ایران و حاکم بودن وضعیت آب و هوایی گوناگون از منطقه ای به منطقه دیگر در پهنه وسیع کشور، سبب رویش جامعه گیاهی متنوعی شده است. این تنوع که سیمای جغرافیایی گیاهی و به دنبال آن جغرافیای زیستی را جان می بخشد، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر اکولوژیکی اهمیت شایان توجهی دارد. گروهی از گیاهان دارویی مانند رزماری، اسطوخودوس، بومادران، سانتولینا، گل محمدی، انواع ختمی، اکالیپتوس، سپستان، کارم رنگی، مورد، خرزهره، همیشه بهار، برگ بو، اقاقیا، کرچک قرمز، مغربی، کم و بیش در فضای سبز کشور کشت می شوند ولی گروه دیگری مانند کورک، سرخارگل، خارشتر، گل گاو زبان، گاو زبان بوراگو، بابونه، بومادران استاندارد، زوفا، سداب، بیدمشک، عناب و سماق، قابلیت واردشدن در فضای سبز را دارند اما تابحال مورد توجه جدی قرار نگرفته اند.
 
منبع:
1- امید بیگی، رضا. 1376. رهیافتهای تولید و فراوانی گیاهان دارویی،جلد دوم،انتشارات طراحان ناشر،424 صفحه،
2- امید بیگی، رضا،1379. تولید و فرآوری گیاهان دارویی، جلد شوم،انتشارات آستان قدس رضوی،397 صفحه،چاپ دوم
3- ایمانی، محمدرضا.1373. جنگل کاری ضرورت اجتناب ناپذیرمحیط زیست. فصلنامه علمی فضای سبز.شماره 7.
4- بهرام سلطانی، کامبیز.1369. آثار فضای سبز بر بیوکلیمای شهر. فصلنامه علمی سازمان حفاظت محیط زیست.جلد سوم، شماره اول،
5- بهرام سلطانی، کامبیز.1363. طرح بررسی آثار توسعه بر فضای سبز تهران . دفتر تحیقات زیست محیطی.
6- پازوکی، علی.1373. گیاهان مناسب و اصول احداث فضای سبز در مناطق نیمه گرمسیری جنوب. فصلنامه علمی فضای سبز.شماره 9و10.
7- تبریزی، نازنین.1382. فضای سبز و آلودگیها. مجموع مقالات همایشهای آموزشی و پژوهشی فضای سبز شهر تهران. سازمان پارکها و فضای سبز تهران. جلد دوم.
8- جمشید زاده، ابراهیم.1381.مبانی طراحیفضای سبز شهری. ماهنامه آموزشی و تخصصی پیام سبز.شماره 7.
9- دوازه امامی، سعید. 1382. کاربردهای گیاهان دارویی. انتشارات نصوح اصفهان. 113 صفحه.
10- روحانی، غزاله.1371. طراحی باغ و فضای سبز.انتشارات فرهنگ جامع.تهران.
11- سعیدنیا، احمد.1383. فضای سبز شهری. انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور.159 صفحه.
12- سیامکی، عباس.1382. فضای سبز سازگار با طبیعت. مانامه آموزشی و تخصصی پیام سبز.شماره 18.
13- صانعی،.1371. مبانی طراحی فضای سبز از نظر نحوه انتخاب گیاهان.مجموعه مقالات سمینار فضای سبز . سازمان پارکها و فضای سبز تهران
14- صدر نوری، ب.1371. فضای سبز، ضرورت و طراحی.انتشارات سازمان پارکها و فضای سبز. 32 صفحه.
15- لقایی، حسنعلی. برنامه ریزی و طراحی فضای سبز شهری. فصلنامه علمی فضای سبز.شماره 5و6.
16- مجنونیان، هنریک. 1374. مباحثی پیرامون پارکها، فضای سبز و تفرجگاهها.سازمان پارکها و فضای سبز شهر تهران.
+ نوشته شده در  ساعت 13:11  توسط مدیر وبلاگ  | 

 در یک باغ ، برای ایجاد تنوع بیشتر در چشم انداز ، مخصوصا در زمین های ناهموار و شیب دار ، از یک سلسله کارهای ساختمانی استفاده می شود. مانند : دیوار ه های کوتاه ، دیواره های بلند و سلسله ای.

احداث اینگونه دیواره ها علاوه بر زیبایی ، از فرسایش خاک مخصوصا در شیب های تند ، جلوگیری کرده و یا به منظور بادگیر استفاده می شوند. دیواره ها ممکن است متداوم یا منقطع و در سطح آنها می توان گلکاری نمود. 

انواع دیواره ها

1- احداث دیواره با سنگ بدون ملات ( سنگ لایه ای ) یا با ملات

اینگونه دیواره ها از روی هم چیدن تخته سنگ های متعدد در یک بریدگی پدید می آید . معمولا این تیپ دیواره ها ابتدائی ترین فرم ساختمانی است که جزء ساختمان های اولیه ،  انسان می شناسد.

2- دیواره ساخته شده با مصالح ساختمانی

این نوع طرح بسیار فراوان است و در بین سنگ ها و آجرها از پوشش اتصالی (ملات) استفاده می کنند.

3- احداث دیواره های ساختمانی با پوششی از گل

در حقیقت اینگونه دیواره ها می توانند یکی از دو فرم ذکر ده در بالا باشند. بطوری که گلکاری یا کاشت گیاهان رونده با افزایش خاک و کود در فواصل و لابه لای سنگ ها میسر گردد. امروزه برای ایجاد شکل طبیعی یا وحشی در باغ یا به عبارت دیگر انتقال طرح های طبیعی با مقیاس کوچک تر ، از این گونه دیواره های سنگی بدون ملات همراه با گیاهان کاشته شده استفاده می شود.

4- دیواره های چوبی

در برخی از شیب ها با بکار بردن قطعات چوبی یا بامبو (از تنه و شاخه های طبیعی درختان و نی ) که قسمتی از آن را در خاک فرو می برند (قطر آنها نیز تقریبا باریک می باشد ) ، می توان به زمین شکل داد و انواع دیواره ها و یا تراس بندی ها را پدید آورد. ارتفاع این گونه دیواره ها بر حسب شیب زمین یا نوع گیاه مورد نظر ، متغییر می باشد.

انواع دیواره ها بر حسب مصالح ساختمانی

1- دیواره های سنگی

برای احداث اینگونه دیواره ها ، لازم است ابتدا از قطعات بزرگ سنگ و به تدریج که ارتفاع دیواره بالا می آید ، از قطهع سنگ های کوچک تر استفاده کنیم . گاهی دیواره ها دارای شیب بسیار ملایمی است که می تواند بر حسب شیب زمین تعداد آنها متفاوت و متغییر باشد.برای احداث دیواره های شیب دار ، گاهی تنوع همانند پله در فرم دیواره ایجاد می کنند. سنگهایی که به منظور احداث دیواره ها بکار می روند ، ممکن است کاملا فرم داده شده یا به شکل طبیعی باشد. بر حسب موقعیت زمین ، می توان دیواره ها را با ارتفاع های مختلف ، صاف و منطبق احداث نمود.

2- دیواره های بتونی

ساختن دیواره های بتونی جالب نمی باشد. ولی می توان با بکار بردن سنگ (در داخل آنها به منظور تولید برجستگی )یا حفره هایی در آن ایجاد نمود که در داخل آنها خاک باغبانی ریخته و با کاشت انواع گیاهانی که در لایه های تخته سنگ ها رشد می کنند ، تزئین کرد.

3- دیواره های سفالی

در این مورد از قطعات سفلی مسطح برای ساختن دیواره های تزئینی به اندازه های کوچک استفاده می شود که بسیار جالب توجه بوده و بین قطعات هر قشر سفال ، یک ملات ضخیم گذاشته می شود.

4- دیواره های آجری و موزائیکی

مصالح ساختمانی در اینگونه دیواره ها ، شامل انواع آجرها به اشکال مختلف و ابعاد متغییر می باشد . گاهی در لابلای این گونه دیواره ها گیاهان رونده یا گیاهان چسبنده کاشته می شود.

5- دیواره های سبز یا پرچین

دیواره هایی که از گیاهان همیشه سبز ایجاد می شوند ، پرچین نامیده و بر حسب نوع گیاه و منظور خاص ، دارای ارتفاع مختلف می باشند. پرچین بیشتر در اطراف منازل ییلاقی یا پارک ها ویا ... به عنوان دیواره همیشه سبز کاربرد دارد.در پاره ای موارد ، پرچین به طور منقطع یا سرتاسری در کنار نرده ها به عنوان دیواره همیشه سبز حفاظتی به کار می رود.

تعدادی از گیاهانی که به عنوان پرچین یا دیواره سبز کاربرد دارند

1- اسپیره سفید یا گل عروس

2- اسپیره پُرپر

3- اسپیره سرخ

4- اسپیره رعنا

5- اسپیره سرخ ابلق

6- برگ نو برگ درشت

7- برگ نو معمولی

8- برگ نو ابلق طلایی

9- شمشاد رسمی

10- شمشاد ابلق سفید

11- شمشاد ابلق زرد

12- شمشاد نعنایی

13- شمشاد اناری

14- سرو تبری (نوش)

15- سرو خمره ای

16- تمشک

17- زرشک برگ قرمز

18- پیرو کانتا

19- دوتزیا

 

 

+ نوشته شده در  ساعت 22:18  توسط مدیر وبلاگ  | 


1- از نظر دوره رويش: انواع يکساله (بابونه)، دوساله (مغربي)

و چندساله (گل گاوزبان و رزماري)

2- از نظر رنگ گل، شاخه و برگ: رنگ گلهاي آبي (رزماري، اسطوخودوس)،

 زرد (مغربي و علف چاي)، زرد و نارنجي (گلرنگ، هميشه بهار)

 سفيد، بنفش، صورتي (زوفا، ماريتيغال، گل محمدي) و

 انواع رنگهاي ديگر (ختمي) در بين گياهان دارويي ديده مي شود.

 از نظر رنگ اندام هوايي، زيتون، بومادران، سانتولينا

و اسطوخودوس داراي شاخ و برگ خاکستري هستند،

 عناب برگهايي به رنگ سبز براق دارد و بومادران

 استاندارد داراي اندام هوايي به رنگ سبز چمني است.


3- از نظر اندازه: انواع بوته اي کوتاه (گل گاوزبان، زوفا و علف چاي)

 متوسط (کرچک و گل محمدي) و انواع بلند (عناب، اکاليپتوس، سنجد،

سنا، سپستان) و گونه هاي داراي اندامهاي هوايي رونده (توت روباه) هستند.

گياهاني مانند غارگيلاس و خرزهره هميشه سبز است.


۴) سهولت کاربرد گياه: نگهداري و کشت گياهان مورد استفاده در

 فضاي سبز بايد آسان باشد. اکثر گياهان دارويي براحتي از

 طريق بذر، قلمه، پيوند، خوابانيدن، ريزوم، غده و مانند آن

تکثير مي شوند و در مجموع نسبت به ديگر گياهان،

 آفات و بيماريهاي کمتري دارند.


انتخاب گونه هاي جديد گياهي:


در انتخاب و بررسي انواع گونه هاي گياهي جديد

 موارد ذيل، بايستي مد نظر باشد.


1) سازگاري: سازگاري گونه گياهي معرفي شده با خصوصيات

 آب و هوائي منطقه اين امر باعث بالا رفتن قدرت رشد، تکثير

 و در نهايت بقاي گونه مي گردد.


2) زيبايي و ظاهر آراسته: گونه جديد گياه به نحوي که شکل و ظاهر

 گياه مناسب محل مورد نظر باشد، که در اين رابطه ديدگاه و

 نظر کارشناس فضاي سبز از اهميت ويژه اي برخوردار است.

عدم استفاده مناسب از يک گونه گياه در محل مورد نظر،

 باعث کاهش زيبايي محوطه گرديده ضمن آنکه گاهي ممکن است

 باعث بروز مشکلاتي گردد به عنوان نمونه چنانچه از گياهان انبوه

در حواشي معابر و پياده رو استفاده گردد، باعث کاهش ديد رانندگان و ممانعت

 از توجه آنها به عابرين پياده که در انتظار عبور از خيابان هستند، مي گردد

و همين امر باعث بروز حوادثي مي شود.


3) خصوصيات فيزيولوژيک و مرفولوژيک گياه: گاهي صمغ تانن و

 ساير اسانس هاي موجود در بخش هاي مختلف انواع گياهان باعث

 وارد گرديدن لطماتي به اقشار مختلف بخصوص کودکان مي گردد

 زيرا کودکان از روي کنجکاوي و يا بازيهاي کودکانه در تماس با اين

 پيکره هاي گياهي بوده و حتي بخشي از برگ و غيره را در طي

 بازيهاي کودکانه تناول مي نمايند که در آنها ايجاد مسموميت مي نمايد،

لذا توجه به ايمني اقشار مختلف اين موضوع داراي اهميت بسزائي است.

 
4) ايجاد آرامش خيال بيننده و جلب متخصص: ايجاد تنوع در

 فضاي سبز به نحوي که هم باعث آرامش بازديدکنندگان و هم

 باعث جلب متخصصين و علاقمندان شود و به طور کلي

 خواسته هاي همه اقشار را تأمين نمايد؛ چه افرادي که جهت فرار

 از ناملايمات زندگي به دامن طبيعت پناه آوردند و چه آنهايي که

 در پي يافتن طرحهاي نوين ، الگوبرداري تحقيق و غيره هستند،

بسيار حائز اهميت است.


5) پرهيز از يکنواختي و روي آوردن به استفاده

 ترکيبي از گونه ها: سالها است که فضاي سبز شهري سطح

مالامال از درختان صنعتي، جنگلي چون چنار، نارون، زبان گنجشک

 گرديده است و سالها است که مهمترين پوشش سطح زمين

 در پارکها، مبادين و بلوارها چمن است، حال آنکه مشخص گرديده است

 که بيشترين آلرژي از طرف گياهان فوق حادث مي گردد و چمن نيز

 با توجه به وضعيت خشکسالي ها و کمبود آب و همچنين هزينه هاي

بالاي نگهداري، حداقل در پاره اي از مناطق که امکانات و بودجه وسيع

 و کلان در دسترس نيست، کاملا از چرخه کشت و فضاي سبز خارج گرديده است.

 گرچه اهميت گياهان داروئي در بخش پزشکي و داروسازي بر همگان

 واضح و مشخص ولي استفاده از اين گياه به عنوان گياهان جديد در

 فضاي سبز دير زماني که اهميت يافته است، اکثر گياهان مورد نظر

جهت کشت در فضاي سبز گياهان هميشه سبز هستند که ظاهر سبز

 آنها در تمام فصول سال جلوه مي نمايد. اين گياهان داراي سطح برگ سبز

 دائمي هستند. برخي از آنها را مي توان به طور ترکيبي با ساير گياهان

استفاده نمود و پاره اي از آنها حتي مي توانند جايگزين

 گياهان پوششي چون چمن گردند.


فضاي سبز شهري بر اکولوژي شهري به ويژه اقليم، هوا، خاک

 آب هاي زير زميني و جامعه حيواني تاثير مي گذارد. مهم ترين اثر

 فضاي سبز در شهرها، کارکردهاي زيست محيطي آنهاست که شهرها

 را به عنوان محيط زيست جامعه انساني معني دار کرده است و

 با آثار سوء گسترش صنعت و کاربرد نادرست تکنولوژي مقابله نموده،

 سبب افزايش کيفيت زيستي شهرها مي شوند.

امروزه جامعه شناسان،

 روان شناسان و پزشکان بر اين باورند که فضاي سبز افزون بر

 تامين بهداشت جو و محيط مکانهاي مسکوني، نقش مثبتي

در سلامتي شهروندان به عهده دارد. شناخت گونه هاي گياهي بومي

 که مي توانند در طراحي فضاي سبز به کار آيند، با توجه به

 کمبود آب و کيفيت نامساعد خاک در اکثر نقاط کشور، با استفاده

 از گونه هاي بومي به صورت ضرورتي اجتناب ناپذير در مي آيد.

 گياهان و فضاي سبز در روند زندگي انسانها به خصوص

 هنگام فراغت از کار و تکاپو به دنبال مامني جهت التيام

اعصاب و روان انسان، نقش مؤثري دارند و اين نقش در بقاي حيات

 در کره خاکي با اهميت تر مي گردد. ضرورت ايجاد و حفظ پوشش سبز گياهان

يکي از بديهيات زندگي است و مثلث بقا و دوام انسان که شامل آب،

هوا و غذا است بدون وجود گياه هيچ گاه تکميل نمي گردد ، زيرا هم

 تأمين اکسيژن و هم غذاسازي فقط با وجود گياه امکان پذير خواهد بود.

 با توجه به ضرورت در حيات انساني و از آنجا که انسان

 موجودي است تنوع طلب، لذا در فضاي سبز شهري علاوه بر

 ضرورت اهميت و بهاء دادن به درختکاري، ايجاد تنوع هم از ديگر

 فاکتورهاي مهم به نظر مي رسد استفاده به جا و مناسب از پوشش گياهي،

 احداث و نگهداري فضاي سبز نياز به تجربه و دانش، تحقيق و

 تفحص و شناخت نيازهاي گونه هاي گياهي مختلف دارد، تا

 رابطه ديرين انسان و طبيعت تقويت شود و انسان بار ديگر با طبيعت

 فراموش شده آشتي نمايد. در ايجاد تنوع گياهي در فضاي سبز شهري

همواره محدوديت هاي هوا و اقليم، خشکي، باد، تابش بيش از

 حد خورشيد و غيره وجود دارد که همين امر باعث کاهش تنوع مي گردد.

در پايان يادآور مي شويم تنوع محيط جغرافيايي ايران و

 حاکم بودن وضعيت آب و هوايي گوناگون از منطقه اي به

 منطقه ديگر در پهنه وسيع کشور، سبب رويش جامعه گياهي متنوعي

شده است. اين تنوع که سيماي جغرافيايي گياهي و به دنبال آن

 جغرافياي زيستي را جان مي بخشد، چه از نظر اقتصادي و

چه از نظر اکولوژيکي اهميت شايان توجهي دارد.

گروهي از گياهان دارويي مانند رزماري، اسطوخودوس، بومادران،

 سانتولينا، گل محمدي، انواع ختمي، اکاليپتوس، سپستان،

کارم رنگي، مورد، خرزهره، هميشه بهار، برگ بو، اقاقيا،

کرچک قرمز، مغربي، کم و بيش در فضاي سبز کشور

 کشت مي شوند ولي گروه ديگري مانند کورک، سرخارگل،

 خارشتر، گل گاو زبان، گاو زبان بوراگو، بابونه،

بومادران استاندارد، زوفا، سداب، بيدمشک، عناب و سماق،

 قابليت واردشدن در فضاي سبز را دارند

+ نوشته شده در  ساعت 15:38  توسط مدیر وبلاگ  | 

درختان سریع الرشد: استفاده از درختان در فضای سبز

1- سرو نقره ای

2- عرعر

3- دم موشی

4- زیتون تلخ

5- افرای سیاه

6- اقاقیا

7- چنار

8- ابریشم

9- اکالیپتوس

10- تبریزی

11- سپیدار

12- بید

13- افرای شبیه چنار

14- توسکا

15- ترون

16-زبان گنجشک

این درختان سریع الرشد :

بیشتر برای احداث پارک و جایی که میخواهیم سریع تر پوشش گیاهی پیدا کند و سایه انداز داشته باشد بکار میرود.

چمن کاری:

بیشترین نقش را در تصفیه هوا و کاهش آلودگی هوا را در محیط های شهری دارد.

هر 15 روز یکبار بایستی چمن را کوتاه کرد.

چمن را به عنوان بوم نقاشی در کاشت فضای سبز بکار میبرند.

یعنی به عنوان زمینه سبز استفاده می شوند.

برای طراحی فضای سبز ابتدا محل گل و درختان را مشخص میکنند سپس چمن کاری را در مناطق خالی انجام می دهند.

پرچین ها:

حصاری سبز هستند که برای حفاظت و تفکیک یا تعیین حدود بکار می روند پس این مزیت را دارند که به جای حصار یا دیوار در فضای سبز شهری استفاده شوند.

گیاهان خزنده بالا رونده و چسبنده:

کارایی آنها:

1- پوشاندن دیوارهای سنگی یا سطوحی که نمای جالبی ندارند.

2- پوشاندن داربست ها و آلاچیق ها

3- برای پوشش زمین بجای چمن

کاشت ردیفی گیاهان:

درخت های خیابانی دورنمایی مستقیم و منظم دارد و انشعابات آن بسیار متوازن است برای اینکار بایستی درختانی بکار برید که چوبشان شکننده نباشد و ریشه های آنها ضرری برای مصالح پیاده روها و کانالها ایجاد نکند. کاشت درختان مستلزم حفر گودالهای نسبتا ژرف و گسترده است.

نکته مهم:

فاصله هر گونه گیاهی که ارتفاع آن از 2 متر بیشتر باشد=  بایستی 2 متر از ساختمان های اطراف فاصله داشته باشد.

فاصله گیاهانی که ارتفاع آنها کمتر از 2 متر باشد=  تا نیم متر بایستی از ساختمان های اطراف فاصله داشته باشد.

گلها:

با آرایش گلها میتوان به زیبایی فضای سبز شهری افزود.

میتوان گلها را در ترکیب با درختان و بوته ها و روی چمن ها بکار میرود. در مکانهایی ویژه بایستی سیاست گلکاری الویت داشته باشد.

در جاهایی که مردم تردد بسیار دارند مانند:

ایستگاه راه آهن، شهرداری، پست، مدارس، میادین، چهارراهها  وجود گل ضروری است.

محورهای عمده تردد مثل ورودی شهرها، چهارراه ها، خیابانهای اصلی و گذرگاههای پیاده رو را میتوان با باغهای گل یا گلکاری زیباتر جلوه داد.

گیاهان پیازدار یا غده ای:

که اکثرا برای گلکاری فصل بهار بکار می روند بایستی در پاییز کاشت شوند.

مانند:

نرگس، لاله، سنبل، عنبر، نرگس پایه بلند.

برخی از انواع گلها برای چند سال متوالی در باغچه گل میدهند اما بایستی برگهای آنها را پس از خشک شدن قطع کنیم.

گیاهان یکساله ای که در تابستان گل میدهند تمام چرخه ی زندگی خود را ( جوانه زدن، گل دادن و خشک شدن) در همان سال طی میکنند. این گیاهان اغلب برای رشدشان به تاسیسات گرمایی ( گلخانه یا پوشش) نیاز دارد.

گیاهان چند ساله یا دائمی:  مانند شمعدانی  با روش قلمه زدن کاشته میشوند.

گیاهان دوساله: که در بهار گل میدهند ابتدا در مرداد در گلخانه کاشته شوند و سپس در آذر به باغچه منتقل میشوند. چرخه زندگی این گیاهان به گونه ای است که بایستی سرما ببینند تا به خوبی گل بدهند.

گیاهان بالا رونده:

درخت تاک و پیچک از مشهورترین گیاهان بالا رونده یا پیچی اند.

دیگر بالا رونده ها:

پیچک کوچک، بگونیا، یاس چمپا، پیچ اقاقیا، گل ساعتی.

گیاهان چسبنده:

گیاهان ریشه دوان (پیچک، تکوما) که با کمک ریشه های کوچک خود به ساختمان می چسبند.

گیاهان پیچنده:

(پیچ اقاقیا) که ساقه به دور داربست می پیچد.

گیاهان بند دار:

که در آنها برگها به رشته های باریک تغییر شکل می دهند. مانند: مو

بوته های بالا رونده:

که شاخه های بلند و باریک آنها به پرچین تبدیل می شود.

بوته گل رز فورسیتیا

بنابراین انتخاب گیاه چسبنده یا بالا رونده در درجه اول به روش چسبندگی یا بالاروندگی آن که نوع داربست را نیز مشخص میکند بستگی دارد.

 

+ نوشته شده در  ساعت 12:0  توسط مدیر وبلاگ  | 

یکی از موارد کاربرد گیاهان در طراحی، بهره‌گیری از رایحه گل‌ها یا شاخ و برگ گیاهان معطر برای استفاده بیشتر شهروندان و توجه بیشتر آنها به فضای سبز است بسیاری از گیاهان به دلیل زیبایی که در فرم رنگ شاخ و برگ در فصول مختلف، شکل و رنگ گل‌ها، تنه آنها وجود دارد و نیز به دلیل تولید اکسیژن، کاهش آلودگی، تعدیل دما،‌ تعدیل رطوبت،‌ جذب صدا و جز اینها در محدوده فضای سبز شهرها توسط کارشناسان محیط‌زیست کاشته می‌شوند. یکی از موارد کاربرد گیاهان در طراحی، بهره‌گیری از رایحه گل‌ها یا شاخ و برگ گیاهان معطر برای استفاده بیشتر شهروندان و توجه بیشتر آنها به فضای سبز است. انسان‌ها می‌توانند از تمامی عناصر موجود در پارک‌ها مثل مناظر زیبا،‌ صدای آب، پرندگان و حرکت باد بین شاخ و برگ درختان و عطر دل‌انگیز گیاهان معطر استفاده کنند. در این میان تنها مشاهده مناظر زیبا به تنهایی تاثیر مثبتی در روحیه فرد می‌گذارد. اما انسانی که از نعمت بینایی محروم است تنها به وسیله حس شنوایی آوای خوش پرندگان، صدای آب و نظایر اینها و بوییدن عطر گیاهان می‌تواند از طبیعت اطراف لذت ببرد. به علاوه وجود این عوامل برای انسان‌های سالم نیز مکمل تاثیرات حاصل از حس بینایی محسوب می‌شود.بنابراین تقویت این دو عامل در طراحی پارک‌ها ضروری است. در این نوشتار تعدادی از گل‌ها و درختچه‌های معطر که برای کاشت در پارک‌ها مناسب‌اند، معرفی شده‌اند.

گیاهان معطر

گیاهان معطر گیاهانی هستند که برگ، شاخه، گل یا میوه آنها دارای اسانس معطر است. این اسانس متشکل از موادی روغنی است که گیاه برای جلوگیری از تبخیر آب درون خود می‌سازد. این مواد سنگین و معطرند و در گل‌ها، برگ‌ها و ساقه‌ها ذخیره می‌شوند.

عطر گل‌های این گیاهان خود به خود در فضا پراکنده می‌شود و علاوه بر تاثیر روانی مثبت بر انسان‌ها، به جلب پرندگان و حشرات و در نتیجه پراکنش دانه گرده کمک می‌کند و نیز عطر برگ‌های بعضی از این گیاهان مثل «سرو نقره‌ای» و «سدروس» بعد از هرس پخش می‌شود. عطر نمونه دیگری از این گیاهان در اثر لگد کردن یا چیدن و فشردن برگ‌ها نیز عطر آنها احساس می‌شود.

کاربرد گیاهان معطر اینهایند:

کاشت گیاهان معطر در محل تردد عابران بسیار مفید است، زیرا کاشت این گیاهان تنها به دلیل ظاهر زیبای‌شان نیست،‌ بلکه عطر آنهاست که برای انسان‌ها آرامش همراه با شادی و مسرت به وجود می‌آورد. با کاشت این گیاهان در بزرگراه‌ها و میدان‌ها تنها یکی از جنبه‌های طراحی که استفاده از زیبایی گیاهان است در نظر گرفت می‌شود و انسان‌ها از حضور در این فضا احساس آرامش می کنند. بنابراین پارک‌های شهری و جنگلی برای استراحت و پیاده‌روی و نیز برای کاشت این گیاهان نیز مناسب‌اند. گیاهان معطر را می‌توان در پارک‌ها و اطراف بناهایی که از آنها بوی نامطبوع استشمام می شود مانند اطراف قفس حیوانات در پارک‌ها کاشت.از گیاهان معطر همچنین می‌توان در باغچه‌های کنار پنجره‌ها یا درون گلدان در تراس ساختمان‌های مسکونی، بیمارستان‌ها و رستوران‌ها استفاده کرد. زیرا عطر آنها در شب قوی‌تر است و به درون ساختمان راه پیدا می‌کند. 

تقسیم‌بندی گیاهان معطر

گیاهان معطر را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد:

الف - گیاهان با برگ‌های معطر شامل درختان، درختچه‌ها و گیاهان علفی و پوششی.

ب - گیاهان با گل‌های معطر که خود به چهار گروه تقسیم می‌شوند، که اینهایند: درختان، درختچه‌ها،‌ گل‌های فصلی و گل‌های پیازی.

گیاهان با برگ‌های معطر

این گروه شامل گیاهان همیشه سبز یا خزان‌کننده است که برگ‌های معطر دارند. برگ‌های تعدادی از آنها بعد از فشردن یا هرس درختچه اسانس معطر ترشح می‌کنند و رایحه اسانس تعدادی از آنها بدون فشردن برگ، به خصوص بعد از آبیاری در فضا می‌پیچد. این گیاهان اینهایند:برگ بو، مورد، سنتولینا، سوزنی برگان مانند سروها (سرو سیمین و سرو شیراز)، سدر هیمالیا، اسطوخودوس، گل شراب، آویشن، رزماری و بومادران.

گیاهان با گل‌های معطر

این گروه شامل گیاهانی است که در فصل مشخصی از سال گل‌های معطر تولید می‌کنند و عطر آنها در فضای پارک می‌پیچد. این گروه شامل درختان، درختچه‌ها، گل‌های فصلی و گل‌های پیازی است و اینهایند:
طاووسی، گاردنیا، تاتوره، یاسمن، پیچ آبجویی، میخک هندی،‌ نرگس درختی، گل یخ، رز، دافنه، گل شراب، محبوبه شب و پیچ امین‌الدوله.

گل‌های فصلی معطر

این گیاهان نشانه‌های پاییزه یا بهاره‌ای هستند که گل‌های معطر دارند و اکثرا به صورت یک ساله پرورش می‌یابند و در مدت یک تا دو ماه از سال گل دارند و شامل اینهایند:شب بو مجلسی، شب بو زعفرانی، آلیسوم، گل عنکبوتی، تنباکوی زینتی، مغربی، میخک بوقلمون (ریشو)، قرنفل و شاه‌پسند.

گل‌های پیازی معطر نیز اینهایند:

فریزیا، نرگس شیراز، کلاغک، مریم، سنبل و سوسن.

 

+ نوشته شده در  ساعت 11:59  توسط مدیر وبلاگ  | 

۱- گیاهان صخره ای

۲- گیاهان آپارتمانی    

 ۳- گیاهان ابزی   

 ۴- گلهای فصلی   

۵- گلهای دائمی        

۶- کاکتوس ها   

۷- سوزنی برگان    

۸- رونده ها      

 ۹- درختچه ها    

۱۰- درختان ثمری

۱۱- درختان غیرثمری      

 ۱۲-بوته های فصلی      

 ۱۳-بوته های زینتی      

 ۱۴-بوته های رونده

۱۵-بوته های دائمی

 

در ادامه به شرح تک تک این موضاعات پرداخته خواهد شد....

+ نوشته شده در  ساعت 11:18  توسط مدیر وبلاگ  |